Hôm nay mình sẽ lật mở góc khuất đằng sau Jack Ma – ông trùm Alibaba mà ai cũng ngưỡng mộ, người truyền cảm hứng cho hàng triệu startup trên toàn thế giới. Chúng ta đều biết Jack Ma là một con người cừ khôi, thông minh xuất chúng trong việc biến thất bại thành bàn đạp để thành công nhân lên gấp bội.
Nhưng bạn có biết không? Theo chính lời Jack Ma kể trong phỏng vấn tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum) và nhiều buổi nói chuyện nổi tiếng khác (như với CNBC hay tại Davos), khi KFC mở chi nhánh đầu tiên ở Trung Quốc năm 1987, có đúng 24 người ứng tuyển vào làm phục vụ. 23 người được nhận sạch sẽ, chỉ duy nhất một người bị loại không thương tiếc. Và người đó chính là… Jack Ma! Ông cười bảo: “Tôi là thằng duy nhất bị từ chối”.
Rồi ông xin làm cảnh sát, đi cùng 4 người bạn. Tất cả 4 người kia được nhận ngay, còn ông thì bị loại với lý do ngắn gọn: “Trông không đủ tiêu chuẩn, không giống cảnh sát”. Harvard thì còn “ác” hơn – ông nộp đơn tới 10 lần, bị từ chối sạch sẽ 10 lần, như ông hài hước kể: “Harvard từ chối tôi 10 lần, nhưng giờ tôi đi nói chuyện ở đó thì họ vỗ tay nhiệt liệt!”
Những cú ngã “ê chề” ấy khiến Jack Ma nhiều đêm mất ngủ, tủi nhục, cảm giác mình vô dụng. Nhưng chính ông ấy nói rằng: những thất bại liên tiếp đó chính là “tài sản lớn nhất đời tôi”, là “người thầy tuyệt vời nhất”. Vì sao? Vì chúng rèn cho ông sự “lì đòn”, dạy ông quen với từ chối, dạy ông rằng nếu không ngã đau thì không biết đứng dậy mạnh mẽ thế nào. Nếu không có những đêm tối tủi nhục ấy, sẽ không bao giờ có Alibaba hùng mạnh hôm nay – đế chế trị giá hàng trăm tỷ đô la.
Nhớ nhé, một đại gia như Jack Ma, từ tay trắng làm nên nghiệp lớn. Trước khi giàu có và nổi tiếng, ông phải nuốt hết bao lần bị khinh thường, bị loại bỏ như rác. Đây chính là bí quyết thành công thực thụ của ông và của mọi người vĩ đại khác: không phải tránh ngã, mà là ngã rồi đứng dậy, biến đau thương thành sức mạnh.
Hôm nay mình cùng các bạn nói về ba cú ngã “ê chề” nhất mà Jack Ma từng trải qua – những cú ngã mà chính ông gọi là “người thầy khắc nghiệt nhất”, là nền tảng để ông xây nên đế chế Alibaba trị giá hàng trăm tỷ đô la. Chúng ta đều biết Jack Ma là một con người cừ khôi, thông minh xuất chúng trong việc biến thất bại thành sức bật để thành công nhân lên gấp bội. Nhưng trước hào quang ấy, ông phải nuốt trọn bao tủi nhục.
Cú ngã thứ nhất: Học vấn – Điểm toán 1/120, trượt đại học tận ba lần!
Đây chính lời Jack Ma kể trong nhiều buổi phỏng vấn uy tín như tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới và với CNBC, ông thi đại học (Gaokao) tại Trung Quốc trượt tận ba lần. Lần đầu tiên ông thất bại thảm hại, đặc biệt môn toán chỉ được… 1 điểm trên 120! Nhiều người xung quanh bảo ông “ngu”, không có cửa làm lớn, gia đình cũng ngao ngán. Nhưng lần thứ ba, ông mới đậu vào Đại học Sư phạm Hàng Châu – một trường bình thường chứ không phải top đầu.
Thế mà ông bảo: “Bạn không cần giỏi trường lớp để giỏi trường đời.” Đây chính là bí quyết lớn nhất. Jack Ma tự học tiếng Anh từ năm 13 tuổi bằng cách đạp xe hơn 40 phút mỗi ngày đến khách sạn lớn ở Hàng Châu, làm hướng dẫn viên du lịch miễn phí cho khách Tây. Suốt 9 năm liền, ông luyện nói chuyện với họ để đổi lấy bài học tiếng Anh. Kết quả? Ông trở thành thầy giáo tiếng Anh giỏi nhất khu vực, lương tháng chỉ 12 USD nhưng tự tin vô cùng.
Nhớ nhé, bằng cấp chỉ là tờ giấy, còn khả năng tự học, tự rèn luyện mới là vàng thật. Trường đời mới là trường dạy bạn làm tỷ phú!
Cú ngã thứ hai: Xin việc – 30 lần bị từ chối, kể cả làm phục vụ KFC và cảnh sát!
Sau khi tốt nghiệp, Jack Ma nộp đơn vào khoảng 30 chỗ làm, bị từ chối sạch sẽ không chừa một chỗ nào – chính ông kể rõ trong phỏng vấn với Time Magazine và Business Insider. Ông đi xin làm cảnh sát cùng 4 người bạn, cả 4 người kia được nhận ngay, chỉ riêng ông bị loại với lý do ngắn gọn: “Không đủ tiêu chuẩn”.
Còn câu chuyện KFC nổi tiếng nhất: Khi KFC mở chi nhánh đầu tiên ở Trung Quốc năm 1987, có 24 người ứng tuyển, 23 người được nhận làm phục vụ, duy nhất Jack Ma bị loại. Thậm chí ông xin làm phục vụ bàn ở khách sạn 4 sao, đứng xếp hàng 2 tiếng dưới nắng cùng anh họ – anh họ được nhận, còn ông thì không!
Ông cười bảo: “Tôi quen với việc bị từ chối rồi.” Đây chính là Rejection Therapy – phương pháp “lì đòn với lời không” mà ngày nay hàng triệu người học theo. Ông cho chúng ta bài học: Hãy tập quen với từ chối. Càng bị từ chối nhiều, da bạn càng dày, tâm lý càng mạnh, và cánh cửa lớn sẽ mở ra. Nếu Jack Ma bỏ cuộc sau 30 lần “không”, sẽ không bao giờ có Alibaba hôm nay!
Cú ngã thứ ba: Khởi nghiệp đầu tiên – China Pages thất bại thảm hại!
Năm 1995, Jack Ma lần đầu tiếp xúc internet khi sang Mỹ, ông mê mẩn và về Trung Quốc lập tức làm China Pages (hay còn gọi là China Yellow Pages) – trang web danh bạ doanh nghiệp trực tuyến đầu tiên của nước này. Nhưng dự án bị coi là “lừa đảo”, bị đối thủ lớn là Hangzhou Telecom nuốt chửng, thua lỗ nặng nề, ông phải rời đi chỉ sau hai năm.
Lúc ấy, hầu hết mọi người cười ông điên, bảo internet chỉ là trò vớ vẩn, không ai hiểu tầm nhìn của ông. Nhưng chính cú ngã đau đớn này dạy ông bài học lớn: Tầm nhìn thật sự luôn đi trước sự thấu hiểu của đám đông. Ông gom góp kinh nghiệm thất bại ấy, kiên trì thêm vài năm nữa, rồi mới xây nên Alibaba năm 1999 – và lần này, cả thế giới phải chạy theo ông!
Nhớ nhé, một đại gia như Jack Ma, từ tay trắng làm nên nghiệp lớn. Những cú ngã này không phải để hạ gục ông, mà để rèn ông thành “kim cương”. Thất bại chỉ là học phí, còn bỏ cuộc mới là thua thật sự. Ba cú ngã này chính là ba bí quyết giúp ông biến đau thương thành sức mạnh gấp trăm lần!
Hôm nay mình sẽ nói về bí quyết cốt lõi nhất giúp Jack Ma từ một anh chàng bị đời “đá” liên tục trở thành ông trùm Alibaba hùng mạnh: bí kíp “lì đòn”. Chúng ta đều biết Jack Ma không phải thiên tài kiểu Einstein, IQ của ông không siêu phàm, EQ cũng chỉ ở mức bình thường. Nhưng ông có một thứ mà máy móc hay AI thông minh đến mấy cũng không bao giờ có được: LQ – Love Quotient, chỉ số yêu thương, chỉ số trái tim.
Chính Jack Ma đã nói điều này trong buổi phỏng vấn tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos năm 2018: “Máy móc có IQ rất cao, nhưng con người chúng ta có LQ – Love Quotient. Bạn phải yêu con người, yêu công việc, yêu những gì mình đang làm, thì mới chịu đựng được thất bại, mới có thể kiên trì đến cùng.” Ông nhấn mạnh rằng chính tình yêu ấy đã giúp ông vượt qua hàng loạt cú ngã đau đớn mà mình vừa kể ở trên.
Công thức làm giàu tinh thần của ông rất đơn giản: Thất bại + Suy ngẫm = Tiến bộ. Không phải thất bại rồi nằm đó than vãn, mà phải ngồi xuống nghĩ xem mình sai ở đâu, học được gì, rồi đứng dậy mạnh mẽ hơn. Ông áp dụng công thức này suốt hành trình: sau khi China Pages thất bại thảm hại, ông không đổ lỗi cho thị trường hay đối thủ, mà ngồi suy ngẫm, rút kinh nghiệm, rồi mới xây Alibaba vững chắc hơn.
Jack Ma đại kỵ phàn nàn. Ông từng nói một câu nổi tiếng trong bài phát biểu tại Đại học Nairobi và nhiều buổi nói chuyện khác: “Khi người khác than phiền, đó chính là cơ hội của bạn.” Ví dụ thực tế: hồi đầu những năm 2000, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc than phiền rằng thương mại điện tử khó khăn, internet chậm, khách hàng không tin tưởng mua sắm online. Người khác kêu ca thì Jack Ma nhìn ra cơ hội: ông xây Alibaba để giải quyết chính những vấn đề ấy, biến lời than vãn thành đế chế hàng trăm tỷ đô la.
Nhớ nhé, một đại gia như Jack Ma, từ tay trắng làm nên nghiệp lớn. Ông từng bảo thẳng trong phỏng vấn với Charlie Rose năm 2015: “Nếu bạn không bỏ cuộc, bạn vẫn còn cơ hội. Bỏ cuộc mới là thất bại lớn nhất.” Thất bại không phải kết thúc, mà là học phí đắt giá nhất – học phí để mua lấy kinh nghiệm, sự khôn ngoan và sức mạnh nội tại. Chính nhờ mindset “lì đòn” này, nhờ LQ cao ngất, mà Jack Ma biến những đêm mất ngủ thành những ngày vinh quang.
Đây mới là bí quyết thật sự của mọi người thành công lớn: không phải tài năng bẩm sinh, mà là trái tim yêu thương và ý chí không bao giờ gục ngã. Bạn áp dụng được, thành công sẽ nhân lên gấp bội!
Hôm nay mình đã lật mở hết góc khuất đằng sau Jack Ma – từ điểm toán 1/120, 30 lần bị từ chối việc làm, đến khởi nghiệp đầu tiên thua lỗ thảm hại. Chúng ta đều biết rằng, mọi đại gia thành công lớn trên đời này, từ Jack Ma đến những con người cừ khôi khác, đều từng trải qua những cú ngã “ê chề” không kém gì nhau. Chính Jack Ma từng nói trong phỏng vấn với Charlie Rose năm 2015: những thất bại liên tiếp ấy chính là “người thầy tốt nhất”, là tài sản giúp ông xây nên Alibaba hùng mạnh.
Nhớ nhé, thành công không phải là không ngã, mà là ngã rồi đứng dậy, biến đau thương thành sức mạnh nhân lên gấp bội. Nếu Jack Ma bỏ cuộc sau lần bị KFC loại duy nhất, hay sau khi China Pages bị nuốt chửng, thì hôm nay sẽ không có ông trùm thương mại điện tử trị giá hàng trăm tỷ đô la. Đây chính là bí quyết cốt lõi của ông và của mọi người làm nên nghiệp lớn: kiên trì, lì đòn, và không bao giờ phàn nàn.
Bây giờ đến lượt bạn! Hãy comment ngay bên dưới một thất bại bạn đang gặp phải – dù là thi trượt đại học, bị sếp từ chối thăng chức, xin việc từ chối liên tục, hay dự án khởi nghiệp đang lỗ nặng – rồi cam kết mạnh mẽ một câu: “Tôi sẽ không bỏ cuộc!”
Mình sẽ đọc kỹ, cùng chia sẻ kinh nghiệm, cùng động viên nhau vượt qua. Cùng nhau rèn mindset “lì đòn” như Jack Ma nhé, vì khi bạn không bỏ cuộc, cơ hội vẫn còn rộng mở!
Chúc bạn sớm vượt qua mọi cú ngã đau đớn, đứng dậy mạnh mẽ gấp trăm lần, và thành công nhân lên như Jack Ma vậy! Bạn nhất định làm được, mình tin bạn!