Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang hội nhập quốc tế, việc xây dựng doanh nghiệp từ tay trắng đòi hỏi không chỉ vốn liếng mà còn chiến lược rõ ràng và sự kiên trì. Nguyễn Thị Phương Thảo, nữ doanh nhân sinh năm 1970 tại Hà Nội, là minh chứng sống động cho điều này. Bà bắt đầu hành trình kinh doanh từ những năm học tập tại Nga, nơi bà tích lũy kinh nghiệm thương mại trước khi trở về Việt Nam thành lập VietJet Air năm 2007. Hiện nay, với vai trò Chủ tịch Sovico Group và CEO VietJet, bà sở hữu tài sản khoảng 3,7 tỷ USD theo Forbes năm 2025, trở thành nữ tỷ phú tự thân đầu tiên của Việt Nam. Hành trình của bà không chỉ giới hạn ở hàng không mà còn truyền cảm hứng cho nhiều nữ doanh nhân trẻ, giúp họ vượt qua thử thách trong môi trường cạnh tranh. Dưới đây là những bài học từ câu chuyện của bà và các nữ doanh nhân khác, giúp bạn áp dụng vào thực tế khởi nghiệp tại Việt Nam.
1. Bắt Đầu Từ Những Cơ Hội Nhỏ, Tập Trung Vào Thị Trường Ngách Để Tích Lũy Kinh Nghiệm
Nguyễn Thị Phương Thảo từng chia sẻ: “Trong thời đại AI, con người cần sáng tạo và nắm bắt cơ hội để vượt trội.” Bà khởi nghiệp từ việc buôn bán hàng hóa ở Đông Âu trong những năm 1990, khi còn là sinh viên, với số vốn ít ỏi từ việc bán fax và cao su. Thay vì nhảy vào lĩnh vực lớn ngay, bà chọn thị trường ngách như hàng không giá rẻ, nhận thấy nhu cầu di chuyển tăng cao ở Việt Nam sau mở cửa kinh tế. Điều này giúp VietJet nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần, với hơn 400 chuyến bay hàng ngày và mở rộng quốc tế.
Phân tích sâu, việc bắt đầu nhỏ giúp giảm rủi ro và học hỏi thực tế, đặc biệt ở Việt Nam nơi biến động kinh tế có thể xảy ra do yếu tố bên ngoài như dịch bệnh hoặc lạm phát. Ví dụ chân thực: Chị Lan, một nữ doanh nhân ở Bình Dương, từng khởi nghiệp với cửa hàng bán hàng thủ công trực tuyến trên Shopee. Ban đầu, chị chỉ tập trung vào sản phẩm địa phương như túi xách từ vải thừa, thay vì cạnh tranh trực tiếp với các thương hiệu lớn. Sau hai năm, chị mở rộng sang xuất khẩu, đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi tháng bằng cách học hỏi từ phản hồi khách hàng. Bài học ở đây: Hãy khảo sát thị trường qua công cụ miễn phí như Google Forms hoặc tham gia các nhóm Facebook về khởi nghiệp nữ để xác định nhu cầu thực tế. Nếu bạn đang ở giai đoạn đầu, hãy ưu tiên xây dựng sản phẩm thử nghiệm (MVP) để kiểm tra ý tưởng, từ đó tối ưu hóa cho tìm kiếm Google với từ khóa như “khởi nghiệp nữ Việt Nam”.
2. Xây Dựng Đội Ngũ Tin Cậy Và Tận Dụng Mạng Lưới Để Mở Rộng Quy Mô
Một bài học quan trọng từ Nguyễn Thị Phương Thảo là: “Thành công không đến từ một cá nhân, mà từ sự hợp tác.” Bà xây dựng Sovico Group bằng cách kết nối với đối tác quốc tế, như các nhà đầu tư từ châu Âu, giúp VietJet vượt qua khó khăn ban đầu như thiếu vốn và quy định ngành hàng không. Bà cũng nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong kinh doanh, khuyến khích họ mơ lớn và thực hiện giấc mơ kết nối Việt Nam với thế giới.
Sâu sắc hơn, mạng lưới không chỉ mang lại vốn mà còn kiến thức và cơ hội, phù hợp với văn hóa kinh doanh Việt Nam nơi quan hệ cá nhân đóng vai trò lớn. Ví dụ thực tế: Chị Minh, chủ một startup công nghệ ở TP.HCM, từng gặp khó khăn khi mở rộng ứng dụng đặt lịch y tế. Lấy cảm hứng từ bà Thảo, chị tham gia các hội nghị như Women in Business của VCCI và kết nối với nhà đầu tư nữ. Kết quả, chị nhận được khoản đầu tư 500 triệu đồng, giúp ứng dụng tiếp cận hàng nghìn người dùng. Lời khuyên thực tiễn: Hãy tham gia các cộng đồng như Vietnam Women Entrepreneurs trên LinkedIn hoặc các sự kiện trực tuyến để xây dựng mối quan hệ. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy bình đẳng giới, việc này giúp bạn tiếp cận quỹ hỗ trợ dành riêng cho nữ doanh nhân, từ đó tăng khả năng thành công lâu dài.
3. Vượt Qua Thử Thách Với Lạc Quan Và Tư Duy Linh Hoạt Để Duy Trì Phát Triển
Nguyễn Thị Phương Thảo khuyên: “Vượt qua thách thức với lạc quan và khiếu hài hước.” Bà đối mặt với chỉ trích ban đầu về mô hình hàng không giá rẻ, thậm chí các chiến dịch marketing gây tranh cãi, nhưng luôn giữ tinh thần tích cực để điều chỉnh chiến lược. Trong đại dịch COVID-19, VietJet chuyển sang vận chuyển hàng hóa và y tế, giúp công ty phục hồi nhanh chóng và đạt tăng trưởng 20% doanh thu năm 2024.
Phân tích chi tiết, tư duy linh hoạt giúp doanh nghiệp thích ứng với thay đổi, đặc biệt ở Việt Nam nơi chính sách có thể thay đổi nhanh. Ví dụ chân thực: Chị Hoa, chủ chuỗi quán cà phê ở Đà Nẵng, từng suýt phá sản vì du lịch gián đoạn. Học theo bà Thảo, chị chuyển sang bán online qua Lazada và thêm dịch vụ giao hàng tận nơi, kết hợp với chương trình khuyến mãi địa phương. Nay, doanh nghiệp của chị không chỉ ổn định mà còn mở thêm chi nhánh. Bài học: Hãy lập kế hoạch dự phòng (contingency plan) cho các rủi ro như biến động kinh tế, và theo dõi xu hướng qua báo cáo của Ngân hàng Nhà nước. Điều này không chỉ giúp vượt qua khó khăn mà còn tối ưu hóa SEO khi khách hàng tìm kiếm “cách vượt thách thức kinh doanh Việt Nam”.
4. Tập Trung Vào Giá Trị Xã Hội Và Đạo Đức Kinh Doanh Để Xây Dựng Thương Hiệu Bền Vững
Cuối cùng, Nguyễn Thị Phương Thảo nhấn mạnh: “Kinh doanh phải mang lại lợi ích cho cộng đồng.” Bà đầu tư vào các dự án xã hội như hỗ trợ giáo dục và y tế qua Sovico, giúp xây dựng lòng tin với khách hàng và đối tác. Điều này đã góp phần đưa VietJet trở thành biểu tượng của sự đổi mới Việt Nam.
Sâu sắc hơn, giá trị xã hội không phải là phụ mà là yếu tố cốt lõi, giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng danh tiếng. Ở Việt Nam, nơi người tiêu dùng ngày càng chú trọng trách nhiệm xã hội, việc này càng quan trọng. Ví dụ thực tế: Chị Trang, sáng lập thương hiệu mỹ phẩm hữu cơ ở Hà Nội, lấy cảm hứng từ bà Thảo để hợp tác với nông dân miền núi cung cấp nguyên liệu. Chị minh bạch quy trình sản xuất qua website, dẫn đến doanh số tăng nhờ khách hàng trung thành tìm kiếm sản phẩm “bền vững”. Lời khuyên: Bắt đầu bằng việc tích hợp CSR (trách nhiệm xã hội doanh nghiệp) vào mô hình kinh doanh, như tham gia các chương trình của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, để tạo lợi thế cạnh tranh.
Xây dựng doanh nghiệp từ tay trắng là hành trình đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, nhưng như Nguyễn Thị Phương Thảo và các nữ doanh nhân khác chứng minh, nó hoàn toàn khả thi với chiến lược đúng đắn. Nếu bạn đang lên kế hoạch khởi nghiệp, hãy áp dụng những bài học này từ hôm nay. Chia sẻ suy nghĩ của bạn trong phần bình luận để cùng thảo luận và hỗ trợ lẫn nhau.